e-Devlet Alt-Üst Soy Bilgisi belgeniz belli bir tarihte kesiliyor mu?
Bu açık kaynaklı yapay zekâ becerisi (Agent Skill), şifrenizi hiçbir yere vermeden T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Kataloğu ve indirdiğiniz orijinal Osmanlıca el yazması defterler üzerinden anne ve baba tarafı soy ağacınızı, köyünüzün eski adını ve tarihini 1:1 piksel belge kesitleriyle 1500'lü yıllara kadar kanıtlı biçimde indirmenizi sağlar.
Bu çalışma, Said Sürücü'nün seminerinden hareketle hazırlanmış ve geliştirilmiştir; ufuk açıcı katkıları için kendisine içtenlikle teşekkür ederiz.
- Neden e-Devlet Soy Ağacı Herkeste Farklı Bir Tarihte Kesilir? ("Kütük Duvarı")
- 500 Yıllık Geriye Gidiş Merdiveni (2026 → 1500)
- Gerekli Resmi İnternet Siteleri, Portallar ve Program Adresleri
- Kurulum: Skill Paketi ve Chrome DevTools MCP Ayarı
- Adım Adım Metodoloji: Arşivde Sıfır Hatayla Soy Sürme
- Defterde Karşılaşacağınız 15 Temel Osmanlıca Arşiv Kelimesi
- Göçmen ve Mübadil Aileler İçin Rehber (Balkanlar, Adalar, Girit ve Kafkasya)
- 5 Adımda Hızlı Başlangıç ve Kopyala–Yapıştır Ana Prompt
- Paket Yapısı, Teşekkür ve Lisans
e-Devlet'ten aldığınız Alt-Üst Soy Bilgisi belgesinin 1840'larda, 1880'lerde veya 1905'te aniden kesilmesi kayıtların yok olduğu anlamına gelmez. Bunun üç tarihsel nedeni vardır:
- Her bölgede farklı başlangıç yılı: Modern nüfus kütüklerine dayanak olan Osmanlı Sicill-i Nüfus Esas (Atîk) Defterleri her vilayette aynı yıl tutulmadı. Kimi sancakta 1881–1883 (
R. 1297–1299), kimi yerde 1904–1905 (R. 1320) sayımı esas alındı; savaş, işgal veya hükümet konağı yangını yaşayan yerlerde ise kütükler daha geç yenilendi. - İlk sayımdan önce vefat eden büyük dedeler: Esas kütük yazılmadan önce vefat etmiş bir ata için kütükte müstakil satır açılmaz; adı yalnızca hayattaki çocuğunun "Baba Adı" sütununda asılı kalır.
- 1934 öncesi lakaplar ve değişen köy adları: Soyadı Kanunu (1934) öncesinde aileler sülale lakaplarıyla (
...oğulları,...zâde,...uşağı), köyler ise eski Osmanlıca adlarıyla ve farklı idari birimlere (bugünkünden farklı kaza/nahiyelere) bağlı olarak kaydedildiğinden klasik metin aramasıyla iz sürmek zorlaşır.
İyi Haber: 1500'lerden 1900'lerin başına uzanan milyonlarca sayfalık Osmanlı nüfus, temettuat, şer'iyye sicili, avârız ve tapu tahrir defteri T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri'nde dijital olarak durmaktadır!
2026 ● Bugün — e-Devlet Alt-Üst Soy Bilgisi PDF'i (Başlangıç noktası)
│
1905 ◉ Kütük Duvarı — Sicill-i Nüfus aile esas kütüklerinin başlangıcı (1881–1905)
│
1845 ● Temettuat Defterleri (ML.VRD.TMT.d) — Hane reisinin mesleği, tarlası, hayvanları ve geliri
│
1831 ● Nüfus & Yoklama Defterleri (NFS.d) — Boy/sakal eşkâlli erkek sayımları, doğum/ölüm/askerlik
│
1750 ● Kadı (Şer'iyye) Sicilleri (MŞH.ŞSC.d) & Mühimme — Tereke (miras: eş ve kız çocukları dâhil!)
│
1642 ● Avârız ve Mukataa Defterleri (MAD.d) — Vergi haneleri ve aşiret/cemaat listeleri
│
1500 ● Tapu Tahrir Defterleri (TT.d / TK.GM.d) — Köyün ilk Osmanlı kaydı ve baba adlarıyla mükellefler
| Kurum / Hizmet | Resmi İnternet Adresi | Ne İşe Yarar? |
|---|---|---|
| e-Devlet — Alt-Üst Soy Bilgisi (NVİGM) | https://www.turkiye.gov.tr/nvi-alt-ust-soy-bilgisi-sorgulama | Anne ve baba tarafı başlangıç soy ağacı PDF belgesini indirmenizi sağlar. |
| e-Devlet — İsim Denklik Belgesi (NVİGM) | https://www.turkiye.gov.tr/nvi-isim-denklik-belgesi-talep-ve-sorgulama | Balkanlar, Adalar ve Kafkasya'dan gelen göçmen/mübadil ataların eski kayıtlarını sorgular. |
| Devlet Arşivleri Başkanlığı Kataloğu (DAB) | https://katalog.devletarsivleri.gov.tr | e-Devlet ile ücretsiz girilen Osmanlı ve Cumhuriyet Arşivleri dijital belge arama sistemi. |
| DAB — Basit & Detaylı Arama Ekranları | https://katalog.devletarsivleri.gov.tr/Sayfalar/Arama/Arama.aspx https://katalog.devletarsivleri.gov.tr/Sayfalar/Arama/OzelArama.aspx |
Anahtar kelime veya doğrudan Fon Kodu (NFS.d, TT.d, MAD.d vb.) ve defter numarasıyla arama ekranları. |
| Devlet Arşivleri Başkanlığı Resmi Sitesi | https://www.devletarsivleri.gov.tr | Arşiv rehberleri ve Osmanlı yer adları sözlükleri/yayınları. |
| İSAM — Kadı (Şer'iyye) Sicilleri Arşivi | https://kadisicilleri.org | Şer'iyye sicilleri katalogları ve yayımlanmış mahkeme/tereke defterleri. |
| MSB — Şehit Bilgi Kapısı | https://www.msb.gov.tr/SehitBilgiKapisi | Osmanlı-Rus, Balkan, Çanakkale, I. Dünya ve İstiklâl Harbi şehit künyeleri sorgulama kapısı. |
| TTK — Tarih Çevirme Kılavuzu | https://www.ttk.gov.tr/tarih-cevirme-kilavuzu/ | Hicrî, Rûmî ve Milâdî tarihler arasında gün/ay/yıl bazında tam dönüşüm aracı. |
| TKGM & VGM Resmi Portalları | https://www.tkgm.gov.tr • https://parselsorgu.tkgm.gov.tr • https://www.vgm.gov.tr | Kuyûd-ı Kadîme tapu kayıtları, eski mevki/parsel sorgusu ve köy cami/zaviye vakıf kayıtları. |
| Yazılım / Paket | İndirme ve Dokümantasyon Adresi | Görevi |
|---|---|---|
| Google Antigravity | https://antigravity.google | Bu beceriyi (SKILL.md) çalıştıran, tarayıcıya bağlanan ve 1:1 belge kesitlerini okuyan ajan ortamı. (Claude Code, Cursor ve Codex ile de uyumludur.) |
| Google Chrome | https://www.google.com/chrome/ | Devlet Arşivleri oturumunuzu açacağınız tarayıcı. Uzak bağlantı ayarı: chrome://inspect/#remote-debugging |
| Node.js (LTS) | https://nodejs.org | npx üzerinden Chrome DevTools MCP sunucusunu çalıştırmak için gereklidir. |
| Chrome DevTools MCP | https://github.com/ChromeDevTools/chrome-devtools-mcp https://www.npmjs.com/package/chrome-devtools-mcp |
Yapay zekânın şifrenizi görmeden açık Chrome sekmenizde katalog araması yapmasını sağlayan resmi MCP köprüsü. |
| Python 3 + Pillow | https://www.python.org (pip install Pillow) |
İndirdiğiniz .zip / .jpg arşiv sayfalarını sağ/sol varaklara bölen ve 1:1 piksel kesiti alan scripts/crop_and_verify.py betiği için gereklidir. |
Terminalinizi (Windows'ta PowerShell, macOS/Linux'ta Terminal) açıp kullandığınız yapay zekâ aracına göre aşağıdaki tek satırlık komutu çalıştırın:
1. Google Antigravity (Tüm projelerde geçerli genel kurulum — Önerilen):
# Windows (PowerShell)
git clone https://github.com/shnfatih-hash/devlet-arsivleri-soykutugu.git "$HOME\.gemini\config\skills\devlet-arsivleri-soykutugu"# macOS / Linux
git clone https://github.com/shnfatih-hash/devlet-arsivleri-soykutugu.git ~/.gemini/config/skills/devlet-arsivleri-soykutugu2. Proje Bazlı Kurulum (Sadece açık olan çalışma klasörü için):
git clone https://github.com/shnfatih-hash/devlet-arsivleri-soykutugu.git .agents/skills/devlet-arsivleri-soykutugu3. Claude Code veya Codex Kurulumu:
git clone https://github.com/shnfatih-hash/devlet-arsivleri-soykutugu.git ~/.claude/skills/devlet-arsivleri-soykutuguPython Görüntü Kesit Kütüphanesini Yükleme:
pip install Pillow- Antigravity MCP yapılandırma dosyanıza (
~/.gemini/config/mcp_config.json) şu bloğu ekleyin (veya eklenti yöneticisinden resmi Chrome DevTools eklentisini etkinleştirin):{ "mcpServers": { "chrome-devtools": { "command": "npx", "args": ["-y", "chrome-devtools-mcp@latest", "--autoConnect"] } } } - Google Chrome'da yeni bir sekme açıp adres çubuğuna
chrome://inspect/#remote-debuggingyazarak Enter'a basın ve "Enable remote debugging" kutucuğunu işaretleyin. - Yeni bir sekmede
https://katalog.devletarsivleri.gov.tradresini açıp "e-Devlet ile Giriş" butonundan bizzat giriş yapın. (Şifreniz ve T.C. Kimlik Numaranız hiçbir aşamada yapay zekâya verilmez!)
Milyonlarca belge içinde doğru defteri bulmak için işe şu 4 bilgiyi netleştirerek başlıyoruz:
- Köyün / Mahallenin Eski Adı: Cumhuriyet döneminde pek çok yerleşimin adı Türkçeleştirildi veya değiştirildi. Arşivde arama daima Osmanlıca eski adla ve harf varyantlarıyla (
k/g,t/d,b/p,c/ç) yapılır. - Eski Sülale Lakapları ve Oymak Adları: 1934 öncesi aileler
"…oğulları","…zâde","…uşağı"gibi lakaplarla yazılırdı. - Kütükteki En Eski Ataların Adı ve Doğum Yılları: Alt-Üst Soy PDF'inizdeki en dip satırlar ve bu kişilerin "Baba Adı" sütunundaki isimler.
- Osmanlı İdari Birimi (
Sancak / Kazâ / Nâhiye): Defterler bugünkü ilçelere göre değil, dönemin idari sınırlarına göre tutulmuştur (bugün A ilçesine bağlı bir köy, 1840'ta komşu B nahiyesinin defterinde olabilir!).
NFS.d(Nüfus Defterleri, 1830–1880'ler): Köydeki tüm erkekleri hane hane, baba adıyla, yaşıyla (sinn), hatta boy ve sakal/bıyık eşkâliyle yazar; doğum, ölüm ve askerlik şerhlerini düşer.MŞH.ŞSC.d(Şer'iyye / Kadı Sicilleri): Vefat eden ataların miras taksimini (tereke) içerir; eşini, oğullarını ve nüfus defterlerinde yer almayan kız çocuklarını tek tek sayar.ML.VRD.TMT.d&MAD.d(Temettuat ve Maliyeden Müdevver, 1600–1845): 1844–1845 mal-mülk/gelir sayımlarını, 17. yüzyıl avârız vergi hanelerini ve aşiret/maden yükümlülüklerini barındırır.TT.d&TK.GM.d/A.{DVNSMHM.d/MVL(1500'ler →): 500 yıllık mufassal köy tahrirlerini, padişah mühimme fermanlarını ve Meclis-i Vâlâ davalarını içerir.
- Ücret Gerçeği: Devlet Arşivleri Kataloğu'nda arama yapmak ücretsizdir; ancak filigransız yüksek çözünürlüklü her görüntü (poz) e-Satış sepetinden poz başı ücretle (ör. güncel tarifede poz başı cüzi bir bedelle) satın alınır. 300–500 sayfalık yanlış bir defteri toptan satın almak hem bütçeyi hem emeği boşa harcar!
- 1. Aşama (Fihrist Testi): Defterin tamamını almadan önce sadece başındaki Fihrist (
Mi=1..5) sayfalarını kontrol ettirin. Yapay zekâ fihristi ve tarihleri okuyarak yanlış dönem veya yanlış nahiyeye ait defterleri eler; doğru defterde ise Poz (Mi) ≠ Varak (vr.) kayma farkını hesaplayıp "Aradığın köy Poz 33 ile 37 arasında!" diyerek tam aralığı verir. - 2. Aşama (Nokta Atışı İndirme): Sadece köyünüzün bulunduğu 3–10 pozu satın alıp
.zip / .jpgolarak bilgisayarınızdaki çalışma klasörüne indirin.
Sıradan sohbet botları Osmanlıca el yazması sayfaya uzaktan bakıp harfleri tahmin eder; köy ve şahıs adlarını uydurabilir. Bu beceri ise scripts/crop_and_verify.py aracılığıyla:
- İndirdiğiniz 3000 piksellik filigransız sayfaları Sağ (
R) ve Sol (L) varaklara böler, - Her kritik satırdan 1:1 doğal piksel yakınlaştırma kesiti (crop) alarak harf noktalarını kanıtlı okur,
+ΔYılÇapraz Sayım Matematiği uygular (örneğin 1834 sayımında 4 yaşında yazılan çocuk, 6 yıl sonraki 1840 sayımında aynı babanın yanında ~10 yaşında, 1844 sayımında ~14 yaşında görünmelidir),1/NNadir İsim ve Yan Soy Filtresi ile sadece düz üst soyu değil; amcaları, kardeşleri, dede adını ilk toruna verme geleneğini ve lakapları çapraz doğrular (Unutmayın: Bir kadının soyadı veya lakabı babasından değil, eşinin hanesinden veya dul kaldığında kendi adından gelebilir!).
Her eşleşme aynı kesinlikte değildir; bu beceri her bulguyu üç kanıt seviyesinden biriyle işaretler:
- 🟢
[KESİN KANIT]: e-Devlet kütüğü, Esas Nüfus Defteri veyaisim + baba adı + lakap + köy + tutarlı yaşzinciriyle doğrudan belgelenen kayıt. - 🟡
[GÜÇLÜ EŞLEŞME]: Aynı köy, nadir isim, uyumlu yaş ve kardeş dizilimi bir arada bulunan güçlü aday. - ⚪
[İSİM / SÜLALE İZİ]: Başka bir yüzyılda (ör. 1584 tahririnde) aynı köyde geçen aynı isim veya lakap; doğrudan kan bağı kanıtı sayılmaz, tarihsel süreklilik izi olarak belirtilir.
En Sık Yapılan 5 Hata:
- Benzer köy adına aldanmak → Sayfa başlığındaki
tâbi-i ...(bağlı olduğu kaza/nahiye) ibaresini ve komşu köyleri mutlaka doğrulayın. - Yaş tutarsızlığını görmezden gelmek → İki sayım arasındaki yıl farkı yaşlara yansımalıdır.
- Dijital Poz (
Mi) ile Osmanlıca Varak (vr.) numarasını karıştırmak → Kapak ve boş sayfalar yüzünden arada sabit fark bulunur. - Filigranlı düşük çözünürlüklü okumaya körü körüne güvenmek → Kritik satırları filigransız aslından 1:1 kesitle kontrol edin.
- Hızlı paralel bot istekleriyle arşiv sitesini yormak →
BelgeGosterüzerinde çoklu paralel istek güvenlik engelini (HTTP 418) tetikler; daima sakin ve sıralı ilerleyin.
| Terim | Osmanlıca | Anlamı |
|---|---|---|
| bin / ibn • veled-i | بن / ولد |
Oğlu (Ahmed bin Mehmed / Ahmed veled-i Mehmed = Mehmed oğlu Ahmed) |
| bint / binti | بنت |
Kızı (Ayşe binti Ali = Ali kızı Ayşe — özellikle kadı sicillerinde) |
| hâne | خانه |
Ev, aile ve vergi birimi |
| nefer / neferân | نفر / نفران |
Kayıtlı erkek kişi / kişiler |
| sinn (ve sene) | سن (ve سنه) |
sinn = Yaş (سن ٤٠ = 40 yaşında); sene = Yıl (سنه ٢٥٦ = [1]256 yılı) |
| karye • mezra'a | قريه • مزرعه |
Köy • Ekili arazi / küçük geçici yerleşim |
| tâbi-i | تابع |
İdari olarak bağlı olduğu nahiye veya kaza |
| oğlu • zâde • uşağı | اوغلى • زاده |
Sülale, aile veya oymak topluluğu |
| muhtâr-ı evvel / sânî | مختار اول / ثانى |
Köyün birinci ve ikinci muhtarı (kethüdâ = köy/aşiret kâhyası) |
| mücerred • bennâk | مجرد • بناك |
Bekâr yetişkin erkek • Evli vergi mükellefi köylü |
| şâb / şâb-ı emred | شاب امرد |
Bıyığı yeni terlemiş, henüz sakalı çıkmamış genç delikanlı |
| tevellüd • fevt | تولد • فوت |
Doğdu • Vefat etti (yoklama defterlerinde kırmızı mürekkeple yazılır) |
| reft be-askeriyye • redîf | رفت بعسكريه • رديف |
Nizamiye ordusuna gitti • Taşra ihtiyat (yedek) taburu askeri |
varak (vr.) |
ورق |
Defter yaprak numarası (a = sağ ön yüz, b = sol arka yüz) |
| Eşkâl Sıfatları | اورته / اوزون بويلو |
orta boylu, uzun boylu, kara sakallı, kır sakallı, ak sakallı, köse, ter bıyıklı |
Ataları Anadolu dışından göç etmiş aileler için ayrıntılı kılavuz references/gocmen-ve-mubadil-rehberi.md dosyasındadır. Özet yol haritası:
- 1923–1925 Lozan Mübadilleri (Selanik, Drama, Kavala, Serez, Girit, Yanya, Kayalar, Midilli vb.):
Cumhuriyet Arşivi130-16-13-2(Muhtelit Mübadele Tasfiye Talepnameleri) ve272(Toprak İskân) fonlarında aile reisinin adıyla arama yapın; geldikleri köy, aile fertleri ve bıraktıkları mallar tek tek yazar! - 93 Harbi (1877), Balkan Harbi (1912) ve Kafkasya/Kırım Muhacirleri (Bulgaristan, Üsküp, Manastır, Bosna, Çerkes, Çeçen, Abaza, Kırım, Ahıska):
Osmanlı ArşiviDH.SN..THR.,DH.İ.UM,DH.MKT.,Y..PRK.KOM.veA.}MKT.NZD.fonlarında "Aile reisi + yerleştirildiği ilçe/köy" ile Muhacir Kâğıdı ve İskân Kaydı aratın. - Büyük Arşiv Sürprizi:
Tuna (Bulgaristan), Selanik, Manastır, Yanya, Filibe, Varna, Üsküp, Gümülcine, Midilli gibi pek çok Balkan ve Adalar sancağının 1830–1875 Osmanlı Nüfus Defterleri (NFS.d) Türkiye'deki Osmanlı Arşivi'ndedir! İsim Denklik Belgesi veya Tasfiye Talepnamesi ile eski köyünüzü öğrendikten sonra 1840 Balkan nüfus defterinizi de bu beceriyle okutabilirsiniz.
- Belgeni İndir: e-Devlet Alt-Üst Soy Bilgisi PDF'inden en eski atalarını, doğum yıllarını ve köyünün eski adını çıkar (göçmensen İsim Denklik Belgesi ve iskân yerini not et).
- Kataloğa Gir: Chrome'da
chrome://inspect/#remote-debuggingayarını aç ve katalog.devletarsivleri.gov.tr adresine e-Devlet ile ücretsiz giriş yap. - Önce Fihristi Kontrol Ettir: Tüm defteri hemen satın alma! Önce fihrist veya ilk 5–10 pozu Antigravity'ye kontrol ettirip doğru defter ve varak aralığını buldur.
- Nokta Atışı İndir: Sadece köyünün bulunduğu doğru sayfa aralığını e-Satış'tan indirip
.zip / .jpgolarak bir klasöre koy. - 1:1 Kanıtlı Okut: Klasörü Google Antigravity'de aç ve aşağıdaki komutu gönder (diğer senaryo şablonları için bkz.
examples/ornek-kullanim-promptlari.md):
Sana e-Devlet "Alt-Üst Soy Bilgisi" belgemi ve (varsa) Devlet Arşivleri'nden indirdiğim `.zip / .jpg` dosyalarını verdim; Chrome'da `https://katalog.devletarsivleri.gov.tr` oturumum da açık.
Lütfen `devlet-arsivleri-soykutugu` becerisini etkinleştirerek tahmin yürütmeden, her kritik hane ve şerh satırını 1:1 piksel belge kesitiyle doğrulayarak anne ve baba tarafı üst soyumu, kardeş/amca yan kollarını, köyümüzün eski adını, idari evrimini ve tarihî olaylarını kanıt seviyeleriyle (`[KESİN] / [GÜÇLÜ] / [İSİM İZİ]`) çıkar.devlet-arsivleri-soykutugu/
├── SKILL.md # Yapay zekâ ajanları için ana beceri yönergesi
├── README.md # Kurulum, metodoloji, resmi linkler ve kullanım kılavuzu
├── LICENSE # MIT Açık Kaynak Lisansı
├── references/
│ ├── fon-kodlari-ve-paleografya-rehberi.md # 1500–1925 fon kodları, takvim hesabı, harf varyantları & sözlük
│ └── gocmen-ve-mubadil-rehberi.md # Balkanlar, Adalar, Girit ve Kafkasya göçmen/mübadil kılavuzu
├── scripts/
│ ├── dab_helpers.js # Chrome DevTools MCP sıralı/WAF korumalı arama ve varak yardımcıları
│ └── crop_and_verify.py # .zip/.jpg defterlerden varak bölme ve 1:1 piksel kesit alma aracı
└── examples/
└── ornek-kullanim-promptlari.md # 4 farklı senaryo için hazır kopyala-yapıştır istem şablonları
Bu beceri paketi ve araştırma metodolojisi, Said Sürücü'nün seminerinden hareketle hazırlanmış ve geliştirilmiştir. Yapay zekâ destekli arşiv ve soy kütüğü araştırmalarına ilham veren kıymetli paylaşımı ve rehberliği için Said Sürücü'ye gönülden teşekkür ederiz.
Bu proje MIT Lisansı ile herkesin özgürce kullanımına, geliştirmesine ve paylaşımına sunulmuştur.